زلزلهشناسي مهندسي از آنجا كه از يك طرف با مباني زلزلهشناسي محض نظير شناخت زلزلهها، عوامل مسبب زلزله ، تكتونيك و سايزموتكتونيك و غيره و از طرفي ديگر با مسائل مهندسي پيرامون اين رخداد طبيعي مهم سروكار دارد، حوزهاي از مطالعات بسيار وسيع و مهمي را فرا ميگيرد. در واقع گستره فعاليت بخش ما، محدوده مشترك فضاهاي كاري دو رشته زلزلهشناسي (Seismology) و مهندسي زلزله(Earthquake Engineering) بوده و بعبارتي حلقه اتصال دو حيطه علمي و فني ميباشد. ما از يك سو تلاش داريم كه در نتيجه انجام پروژههاي تحقيقاتي خود، اشراف كاملي بر پديده زلزله در كل و مخصوصاً در پهنه سرزمين ايران بدست آوريم، ما خيلي علاقمنديم تا خصوصيات و فطرت لرزهاي ايالتهاي لرزه زمينساختي كشورمان را بشناسيم، ما در تلاشيم تا در پرتو اين شناخت جامع و فراگير و كلي ، توانائي و مهارت خود را در زمينه حل مسائل فني و كاربردي زلزله افزايش دهيم. بديهي است كه بايستي با توجه به اهداف و چهارچوب و برنامه دراز مدت مركز تحقيقات ساختمان و مسكن به موارد و نتايج فني حاصل از انجام پروژههاي خود نيز حساسيت لازم را داشته باشيم. در اين راستا ما با استفاده از تكنيكهاي نوين علمي، مطالعات پهنهبندي و ريز پهنهبندي لرزهاي، برآورد روابط ميرائي ، كارهاي نوين بر روي ركوردهاي شتابنگاشتي ، بهبود و ارائه روشهاي ژئوفيزيكي در شناسائي گسلها و غيره را آغاز نمودهايم كه بيگمان بي نياز از ياري انديشمندان و محققان عزيز نيستيم و اميدواريم كه در سايه اين همكاريها بتوانيم به وظيفه و مسئوليت خودمان، كه وظيفهاي بس سنگين است، در حد توانمان عمل كنيم.
معرفي اجمالي
برنامهريزي اصولي براي كاهش پيامدهاي ناگوار ناشي از زمينلرزهها، مستلزم شناخت دقيق زمينلرزهها و ويژگيهاي آنها از ديدگاه مهندسي است. آهنگ رويداد زمينلرزهها، زمان دوام جنبش نيرومند زمين در هنگام زمينلرزه، شتاب، سرعت و جابجايي زمين، بسامد (فركانس) و ... از مهمترين ويژگيهاي زمينلرزهها هستند كه نقش مهمي در پيامدهاي ناگوار ناشي از آنها دارند.
آگاهي از اين ويژگيها ميتواند نقش چشمگيري در برنامهريزي اصولي براي ساخت و سازها، توسعه شهرها و ايجاد شهركهاي جديد و پروژههاي عمراني داشته باشد.
در همين راستا، بخش زلزلهشناسي مهندسي، به منظور انجام تحقيقات در زمينه زلزلهشناسي از ديدگاه مهندسي، لرزه زمينساخت و برآورد خطر زمينلرزه شكل گرفته است. اين بخش تحقيق و مطالعه جهت تهيه و تدوين آئيننامهها و ضوابط و دستورالعملهايي براي مطالعات فوق، تهيه نقشههاي پهنهبندي و ريز پهنهبندي خطر زمينلرزه، برآورد پارامترهاي مورد نياز براي طراحي ساختمانهاي مقاوم در برابر زلزله و نيز بررسي آسيبپذيري ساختمانهاي موجود را بر عهده دارد.
اهداف و شرح وظايف
مهمترين فعاليتهاي بخش زلزلهشناسي مهندسي را ميتوان به صورت زير نام برد :
1- مطالعات لرزهزمينساختي و تهيه نقشههاي لرزهزمينساختي در مقياسهاي مختلف
2- تهيه نقشههاي لرزهزمينساختي به صورت موردي
3- تهيه بانكهاي اطلاعاتي زمين لرزههاي ايران
4- -تهيه نقشههاي پهنهبندي خطر زمينلرزه
5- همكاري مداوم در بازنگري استاندارد 2800 (زلزله ايران )
6- مطالعه زمينلرزههاي ويرانگر و تهيه گزارشهاي فوري – مقدماتي مربوط به آنها
7- مطالعات ژئوفيزيكي براي اكتشافات ساختگاهي با استفاده از روشهاي لرزه نگاري، ژئوالكتريك و ...
8- آناليز خطر زمينلرزه و برآورد خطر زمينلرزه براي محل شهركها، كارخانهها، سدها و ...
9- مطالعه و اكتشافات منابع اوليه مصالح ساختماني با استفاده از روشهاي ژئوفيزيكي
10- تهيه گزارشهاي تحليلي زمينلرزههاي ويرانگر
11- تهيه دستورالعملها و استانداردهاي مربوط به زمينلرزه
12- مطالعه ژئوفيزيك مهندسي در انتخاب ساختگاه، خواص الاستيكي مواد، اكتشافات آبهاي زيرزميني و ...
13- تحقيق در مورد روابط ميرائي
عملكرد
بخش زلزلهشناسي مهندسي، طرحهاي پژوهشي زيادي را به انجام رسانده و يا در دست اجرا دارد. شاخصترين پروژههايي كه تاكنون به انجام رسيده است عبارتست از:
1- تهيه نقشه لرزه زمينساختي ايران مقياس 000/500/2 :1
2- تهيه نقشه پهنهبندي خطر نسبي زمينلرزه در ايران (پيوست استاندارد 2800 )
3- تهيه بانك اطلاعاتي دادههاي پايه شتابنگاري ايران
4- مطالعات لرزه زمينساختي و برآورد خطر زمينلرزه براي پروژههاي مختلف عمراني
5- مطالعات ريز پهنهبندي لرزهاي شهر تبريز
6- تهيه كاتالوگ شبكه شتابنگاري كشور
7- مطالعات ساختگاهي (با استفاده از روشهاي ژئوفيزيكي) در محل ايستگاههاي شتابنگاري استانهاي فارس، گيلان و خراسان
8- مطالعه فوري – مقدماتي زمينلرزههاي ويرانگر از جمله زمينلرزه رودبار، زمنيلرزه اخير بجنورد، قائن، اردبيل و ...
9- توسعه كمي شبكه شتابنگاري و تعيين محل حدود 1200 ايستگاه شتابنگاري در سراسر كشور
10- تهيه دستورالعملها در موارد مرتبط با زلزلهشناسي مهندسي
برگرفته از سایت مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن